Bilim ve Toplum Çalışmaları

Anabilim Dalı: Bilim ve Toplum Çalışmaları
Anabilim Dalı Tanıtım Bilgisi:
Tarihin çeşitli çağlarında değişik uygarlık çevrelerinde belirleyici olan bilimin 18. yüzyılla birlikte sergilediği gelişmeler, artık insanın zihinsel gücünün nerelere kadar uzanacağına ve neleri başarabileceğine dair aşikâr bir bilinç uyandırmaya başlamıştır. Bu yüzyıldan sonra felsefeciler bilim ve uygulamalarına ilgilerini yöneltmişler ve onu anlamaya ve toplumdaki rolünü aydınlatmaya çaba harcamışlardır. Önce sanayileşme, daha sonra da dünya savaşları; bilimi etkileyen toplumsal, iktisadi, askeri vb. koşulların dikkat çekmesine yol açmıştır. Günümüzde ise bilimsel ve teknolojik gelişmişlik düzeyinin, ülkeler arasındaki rekabette belirleyici faktör olduğu apaçık gözlenmekte ve yaşanmaktadır.
Bu durumda, günümüzde pek çok Batı üniversitesinde ve akademisinde, bilimi etkileyen koşulların da kaçınılmaz bir biçimde bilimsel ve teknolojik üretimin bileşeni olduğu açık biçimde kabul görmüştür. Bundan sonraki süreçte de bilimsel üretimi etkileyen tüm koşulların incelenmesinin, onu anlamak ve açıklamak için bir gereklilik olduğu ve bu araştırmanın bilim politikalarının olumlu sonuç vermesine yönelik bir açıklama modeli sağlayacağı fikri güç kazanmıştır. Böylelikle, doğru ve toplumlara uygun bilim politikalarının belirlenmesine yardım edecek bir disiplinler arası çalışma platformu oluşturmak gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu disiplinler arası program; bilimlerin yanı sıra bilim ve teknoloji tarihi, bilim sosyolojisi, bilim ve teknoloji felsefesi, bilim psikolojisi gibi bilgi alanlarını ve çeşitli mühendislikleri kapsamaktadır.
Bu çok bileşenli disiplinler arası alan, Batı üniversitelerinde farklı adlarla anılmıştır. Bunlar arasında en sık kullanılanları, “Science and Technology Studies”, “Science, Technology and Society”, “Science Studies”, “Science, Technology, Medicine and Society”dir. Biz, ülkemizin ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak bu yeni alanı “Bilim ve Toplum Çalışmaları” (BTÇ) olarak adlandırmanın uygun olacağına karar verdik.
Ülkemizin bilim ve teknoloji üretiminde takipçi olmaktan çıkarak üretici konuma yükselebilmesi için geliştirilecek ulusal bilim ve teknoloji politikalarının bilimsel temellere ve bu alanda eğitim almış uzmanlara ihtiyacı vardır. Bilim ve teknolojideki bütün gelişmeleri yakından takip etmek ve yönlendirmek üzere, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu, TÜBİTAK, TÜBA, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurulu, Yüksek Öğretim Kurumu gibi Türkiye’deki bilim ve teknolojiye yön veren resmi kurumlarda çalışacak yeterli bilgi ve beceriye sahip araştırmacılar; ancak alanın gerek duyduğu ve Batı’da kurumsallaşmasını tamamlamış olan uygun bir eğitimle yetiştirilebilir. İşte “Bilim ve Toplum Çalışmaları İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı” bu tür bir eğitimin parçası niteliğindedir. Bu eğitime yönelik oluşturulacak program ile ülkemizde, üniversitelerde ve teknokentlerde gerçekleşen bilim ve teknoloji etkinliklerinin; sanayiyle, toplumla ve hukukla olan ilişkilerinin koordine edilmesini sağlayacak uzmanlar yetiştirilecektir. Böylece, üniversite – sanayi işbirliğinin düşünsel ve kuramsal zemini sağlanabilecektir. Bu uzmanlar dünya genelinde bilim ve teknoloji üzerine ülkemizin büyük oranda dışında kaldığı önemli tartışmaları kavrayıp takip edebilecek ve ilgili kurumlarda bu bilgilerini uygulamaya geçirebilecek düzeye geleceklerdir. Bu amaca yönelik olarak program, mevcut diğer programlardan farklı olarak bilim, felsefe, tarih, sosyoloji, iktisat perspektiflerini disiplinler arası bir ortamda bir araya getirerek bilimi anlamaya ve açıklamaya yönelik bütüncül bir konum oluşturacaktır. Bununla birlikte, sosyal bilimler, doğa bilimleri ve uygulamalı bilimler kapsamındaki farklı bilim dallarında faaliyet gösteren bilim insanları ve bilim toplulukları arasında bir iletişim ortamı oluşturacak ve böylesi bir ortamın eksikliğinden doğabilecek olumsuz sonuçları engelleyecektir. Hem program dâhilinde hem de programın yetiştireceği uzmanlar aracılığıyla farklı bilimsel topluluklar arasında işbirliği ve koordinasyon sağlanabilecektir.
Bilim ve teknoloji ile siyasal ve toplumsal yaşam arasındaki ilişkiyi etraflıca düşünen disiplinler-arası bir alan olarak Bilim ve Toplum Çalışmaları Programı, özellikle XXI. yüzyılın kritik sorunlarını çözmek için üzerinde durulması gereken bir alandır. Bilimsel zihniyetin toplumun bütün tabakalarına yayılmasına da katkı sunacak olan Bilim ve Toplum Çalışmaları İkinci Öğretim Tezsiz Yüksek Lisans Programı, alanında Türkiye’de Türkçe eğitim veren ilk programdır.
Dört yıllık bir lisans programından mezun olmak dışında şart aranmayan bu programdan mezun olmak için öğrencilerin 10 ders ve bitirme projesi olarak 33 krediyi, normal koşullarda 3 dönemde (1,5 yıl) tamamlamaları gerekmektedir.

Anabilim Dalı İletişim Bilgisi: Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Ana Bina, 5. Kat, 436 no’lu oda.
Tel: (0312) 3103280/ 1227

Akademik Kadro:
Prof. Dr. Melek Dosay Gökdoğan (Anabilim Dalı Başkanı)
Prof. Dr. Remzi Demir
Prof. Dr. Gülsün Leyla Uzun
Prof. Dr. Mehmet Murat Baskıcı
Prof. Dr. Çiler Dursun
Prof. Dr. Mehmet Somuncu
Doç. Dr. Tamay Başağaç Gül
Doç. Dr. Levent Ünsaldı
Doç. Dr. İnan Kalaycıoğulları
Doç. Dr. Ömer Faik Anlı

Hali hazırdaki ders programı :
I.Dönem
Bilim Kültürü (Z)
Modern Bilimin Doğuşu (Z)
Cumhuriyet Döneminde Bilim ve Teknoloji (S)
Bilime Yeni Bakışlar ve Tekno Bilim (S)
Bilim İletişimi ve Haberciliği (S)
II.Dönem
Bilim ve Teknoloji Politikaları Tarihi ve Uygulamaları (Z)
Çevre ve İnsan (S)
Bilim Sosyolojisi (Z)
İktisat, Tarih ve Teknoloji (S)
III. Dönem
Akademik Metinler (S)
Bilim Etiği (S)
Bitirme Projesi